Kırmızı kan hücreleri arasında bir lenfosit
(beyaz küre-akyuvar)
 

Bir kan yaymasında izlenen, bağışıklık sisteminin
ana hücreleri olan akyuvarlar (soldaki lenfosit,
sağdakiler nötrofil lökositler)

(Bristol Biomedical Image Archive)


Bir sitotoksik T lenfosit

İnsan T lenfositinin elektron mikroskobik görüntüsü
 

Hedef hücreleri imha eden 3 sitotoksik T lenfosit
(mavi hücreler)( Lytic versus stimulatory synapse
in cytotoxic T lymphocyte/target cell interaction:
Manifestation of a dual activation threshold" by
Mustapha Faroudi, Clemens Utzny, Mariolina Salio,
Vincenzo Cerundolo, Martine Guiraud, Sabina Muller,
and Salvatore Valitutti )

Bağ doku kökenli bir kanser hücresine tutunmakta
olan bir insan T-lenfositinin elektron mikroskopta
4,000 kez büyütülmüş hali (Dennis Kunkel Microscopy, inc.)

Bir kanser hücresine saldıran sitotoksik
T lenfositlerinin Elektron Mikroskobik görüntüleri

Lenfositlerin ‘ tümör infiltre edici’ veya ‘tümör istila edici’
 yani tümörün tüm iç tabakalarına, hücreler arası mesafelerine
kadar girme, istila etme özellikleri vardır.


Tümör dokusunu istila etmiş sitotoksik T lenfositlerin
ihk boyalı mikroskobik görüntüsü (açık mavi boyalı
olanlar tümör adaları, koyu kırmızı boyalılar ise tümörü
istila etmiş sitotoksik T hücreleridir)


Yukarıdaki resimde  bir sitotoksik T hücresini
(yukarıdaki küçük hücre), anormal tümör
hücresine yapışıp öldürmeye çalışırken görüyoruz.


Yukarıda sitotoksik T hücresi ve
aşağıda öldürülmüş tümör hücresi
artıklarını izliyoruz.
 

Tümörle bu lenfositler sürekli mücadele halindedir,
eğer galibiyet lenfositlerin olursa bizim haberimiz bile
olmadan birçok kanser tipini yeneriz ama eğer tümör
hücreleri baskın çıkarlarsa hızla üremeye devam ederler
ve tümör kitlesi olarak karşımıza çıkarlar.

    Sitotksik T hücrelerinin daha güçlü anti-tümör
etkiye sahip olabilmeleri için sayıca artırılabilmeleri
ve aktive olabilmeleri yani duyarlanmaları mümkündür.
Duyarlanmak  (sensitizasyon) , tümörün saldığı birtakım
yabancı maddeleri bu T lenfositlerin algılayabilmeleri demektir.
Tümör veya virüs gibi sitotoksik T hücreleri için hedef hücreler,
yüzeylerinde insan vücuduna yabancı olan birtakım antijenler
sergilerler. Sitotoksik T hücreler, bu antijenleri tanır ve yüzeyinde
bu antijenleri içeren hedef hücreyi öldürürler.

Bir sitotoksik T lenfositin(yukarıdaki hücre)
tümör hücresini (alttaki) tanıyıp ona yapışmasının
elektron mikroskobik görüntüsü(Dr. Denis M.
Callewaert, Ph.D., Wayne State University)



Tümör hücresine tutunmuş, onu tahrip
eden bir sitotoksik T lenfosit



Tümör hücresine tutunan T lenfositler (John Ding-E Young, Chau-Ching Lin, and Gilla Kaplanauthors. Licensed for use)

Bu sensitize, duyarlanmış sitotoksik T hücrelerinin deneysel olarak oluşturulmuş tümöre karşı etkileri kanıtlanmıştır. İnsanda, özellikle virüs-ilişkili-tümörlere ( ortaya çıkmalarına birtakım virüslerin sebep olduğu tümörler) karşı etkilidirler. Bu tümörler arasında Hepatit B ve C’ye bağlı karaciğer kanserleri, HPV’ye( genital siğil) bağlı genital bölge kanserleri, EBV’ye (bir virüs cinsi) bağlı lenfoma türleri mevcuttur.



 

Büyük bir tümör hücresini tahrip eden bir T-hücresinin elektron mikroskobi görüntüsü

Bir tedavi yaklaşımına göre de hastanın ‘tümör infiltre edici’ lenfositleri hastadan alınıp labaratuar ortamında üretilip çoğaltılıp, hastanın kendisine yeniden infüzyonla ‘damar yolundan’ verilir (otolog transfer). Bu bir çeşit immünoterapidir ve deney aşamasındadır. Daha ileri araştırmalarda ise bu ‘tümör istila edici’ lenfositlerin anti-tümör etkilerinin artırılması yolunda gen çalışmaları yapılmaktadır.

Sonuç olarak, anti-tümör etkide anahtar nokta, tüm bu yapılan otolog transfer veya genetik çalışmalar, immünoterapi ve benzerleri,zaten vücudumuzda var olan bir sistemi aktive etmek temeline dayanır, bu da birtakım doğal yöntemlerle mümkündür. Bazı bitki, bitki özleri ve besin takviyeleri, sitotoksik T hücrelerini hem sayıca artırarak hem de onları aktive ederek tümör tedavisine yardımcı olurlar.

2-DOĞAL ÖLDÜRÜCÜ  -NK-(NATÜREL KİLLER) HÜCRELER

Doğal öldürücü hücreler adı verilen NK hücreleri, savunma sistemimizin, tümör hücrelerini önceden duyarlanmaya gerek duymadan direkt öldürebilen tek bireyleridir. T hücrelerinin immünolojik olarak algılayamadığı birçok insan tümör hücresini, IL-2 adı verilen bir aracı molekül ile uyarıldığında, algılar ve öldürürler. NK (doğal öldürücü) hücreler, IL-2 ile aktive edilirler ve doğada vücudumuzdaki IL-2 seviyesini artırdığı saptanan pek çok madde vardır. Kekik, lavanta, limon kabuğu, meyan kökü, jujube meyvesi, bunlardan yalnızca birkaçı… Dikkat edilmesi gereken unsur, tümör destek tedavisinde bu maddelerin direkt çay şeklinde alımının doz açısından yetersiz geleceğidir, konsantre formlarının dozlarının hastanın yaşına ve o andaki muayene bulgularına göre dikkatle bir uzman tarafından ayarlanması gerekir.

   Doğal öldürücü hücreler olan NK hücreleri vücudun kanserle mücadelesinde ilk basamaktır, çünkü önceden duyarlanmaya gerek duymaz.





NK (doğal öldürücü) hücrelerini boyayan özel bir boya ile tümörü istila etmiş NK hücrelerini izliyorsunuz ( açık mavi bölgeler tümör, kırmızı boyalılar, NK hücreleri.

NK hücreleri





Kanser hücresine yapışmakta olan bir NK hücresi

Kanser hücre zarını parçalamaya başlamış 2 NK hücresi
( Laser- Tweezer yöntemi ile çekilmiş resim)

Bir kanser hücresinin birkaç immün sistem hücresi tarafından atake edilişinin elektron mikroskobik resmi ( gri renkli olan kanser hücresi, yeşil olanlar akyuvarlar, kırmızı olan ise bir alyuvar)



 

NK hücresi tümör hücresini tahrip ederken ( elektron mikroskobik resim)

Fulton A., Heppener G.’nin yürüttükleri ve Breast Cancer Res. Treat. dergisinde yayınlanan bir çalışmada, meme kanserli hastaların NK hücre aktivitesiyle tümör çapı arasında negatif korelasyon saptanmış, yani NK hücre aktiviteleri daha iyi olan hastaların tümör çapları daha küçük bulunmuş. Gamer WL., Hoffmann C.’nin yürüttükleri ve J. Surg. Oncology dergisinde yayınlanan bir başka çalışmada ise hastaların NK hücre sayısı ile hastalığın yaygınlık derecesi ters orantılıymış yani NK hücre sayıları daha fazla olan hastalarda tümörün daha az yaygın olduğu saptanmış.

3-MAKROFAJLAR

Makrofajlar, bağışıklık sisteminin  ‘çöpçü hücreleri’ olarak bilinirler, ‘fagositoz’ diye adlandırılan içine alıp yoketme yöntemi ile yabancı maddeleri vücuttan uzaklaştırırlar. Deneysel olarak, aktive olmuş makrofajlar, tümör hücrelerine karşı sitotoksik etki gösterirler. Üstelik sitotoksik T hücreler ve NK hücreleri ile de işbirliği halinde çalışırlar. Bu T hücreler ve NK hücreleri aktive olunca birtakım maddeler  salarlar ( interferon gama gibi) ve bu maddeler de makrofajları aktive eder.



Bir makrofaj

Aktive olmuş bir makrofaj



Makrofaj (elektron mikroskobik resim)



Yine bir makrofajın elektron mikroskobik görüntüsü



İçerisine ‘listeria’ isimli mikrop hücrelerini almış
birkaç makrofaj, daha sonra onları öğütüp yok edecek.



Etraftaki bakterileri yok eden bir çöpçü makrofaj



Kanser hücresini içine alıp yok etmeye çalışan bir
makrofaj ( mor hücre kanser hücresi, turuncu olan makrofaj)



Yukarıda bir kanser hücresine saldırıp onu yutan bir
çöpçü makrofaj izliyoruz. ( elektron mikroskobik resim)