BÜLENT YARDIMCI

Tema Vakfı, Artvin Macahal'de yaşayan Kafkas arısını koruma altına aldı. Tema, nesli tükenerek yok olma tehlikesi ile yüz yüze olan Kafkas arısını çoğaltarak tüm ülkeye yaymaya çalışıyor. 'Tema Kafkas Arısı Projesi' başarıya ulaşırsa bal üretimiz iki kat artacak.
Erozyonla yok olup giden topraklarımızı korumak amacıyla kurulan Tema Vakfı, bugün kırsal kalkınma konularında da proje üreterek çalışmalar yapıyor. Tema'nın uygulamakta olduğu kırsal kalkınma projelerinden biri de 'Tema Kafkas Arısı Projesi.'
Bu proje kapsamında, ülkemizde sadece Artvin ili Macahel yöresinde yaşayan Kafkas ırkı arıyı koruma altına alan Tema, şimdi bu arıyı çoğaltarak tüm ülkeye yaymaya çalışıyor.

Onlarda 50, bizde 17 kilo
Ülkemizdeki arı kovanlarının yıllık ortalama bal verimi 17 kilo imiş. Yeni Zelanda, Avustralya, Arjantin, Kanada gibi pek çok ülkede bu rakam 40 - 60 kilo arasında değişirmiş. Komşumuz Bulgaristan da bile kovan başına 30 kilo bal elde edilirmiş. Onlarda 30 - 40, hatta 50 kilo, bizde 17 kilo. Aradaki farka bakın hele bir. İşte size Türkiye'nin fukaralık nedenlerinden biri
'Bizim kovanlardan niye az bal çıkıyor?' diye sorarsanız cevap çok basit. Bizim arımız da arıcımız da tembel. Irk ıslah çalışmaları yapılmadığı için arılarımız yozlaşmış. Arıcımız ise kahvede pişti oynamaktan başını kaldırıp yenilikleri takip etmek için arıcı eğitim çalışmalarına katılmıyor.
Televizyonda dizi ve maç seyretmekten arıcılıktaki son gelişmeleri anlatan kitapları okumaya vakit bulamıyor. Elâlem bir kovandan 40 - 50 kilo bal alırken, bizimki 17 kilo balla yetinip kaderine razı oluyor. Ya da daha çok bal almak için kovanın önüne koyduğu şeker şerbeti ile hile yaparak zavallı arıyı ve tüketiciyi aldatıyor.

Umut Kafkas arısında
Hem halkımızın sağlıklı beslenmesi hem de yurtdışına satarak para kazanmamız için bal üretimini artırmalıyız. Bunun içinde arılarımızı ıslah etmemiz ve arıcılara fenni yöntemlerle çalışmayı öğretmemiz gerekli. Bu nedenle Tema projesinin başarıya ulaşması çok önemli bir konu. Tema'nın Kafkas Arısı Projesi'ni yöneten uzman ziraatçı Ahmet İnci, Kafkas arısının özelliklerini şöyle anlatıyor:
"Kafkas arısı, ağır kış şartlarında yaşamını sürdürebilme ve kötü hava koşullarında çalışarak balözü toplayabilme özelliklerine sahip olan bir arı ırkıdır. Kafkas arısı, hastalıklara karşı daha dirençlidir. Kafkas arısı bir metre kar yağan ve 5 - 6 ay karla kaplı olan yörelerde yaşamını sürdürebilir. Ülkemizdeki arı kovanlarını Kafkas arısı ile doldurabilirsek bal üretimiz iki katına çıkarabiliriz. Böylece hem kırsal yöre insanları iyi bir gelir elde edebilir hem de ülkemiz bal ihracatından büyük kazanç sağlar."

Gitmek zor diye girememişler
Eskiden ülkemizin pek çok yöresinde yaşayan Kafkas arısına bugün sadece Macahel'de rastlanıyor. Çünkü Anadolu'nun her yerini dolaşan gezginci arıcıların taşıdığı kovanlardaki sıradan arılar yüzünden Kafkas arı ırkı yozlaşarak kaybolmuş. Doğru dürüst yolu olmadığı ve askeri yasak bölge kapsamında olduğu için gezgin arıcılar Macahel'e girememişler. Bu yüzden sadece Macahel'de bir miktar Kafkas arı kolonisi yozlaşmadan ayakta kalabilmiş.
Tema Vakfı, işte şimdi Macahal'deki son Kafkas arı kolonilerini koruyarak ve onlardan elde ettiği damızlık ana arılara arıcılara dağıtarak bu ırkı çoğaltmaya ve yaygınlaştrmaya çalışıyor. Tema bu işi başarırsa arı kovanlarımızın verimi iki kat artacak ve bizde Bulgaristan gibi kovan başına 30 - 35 kilo bal alabileceğiz. Bunun yanı sıra arıcılarımıza fenni arıcılığı da öğretebilirsek, kovanlarımızın verimi Arjantin, Kanada ve Avustralya gibi 40 - 50 kiloya çıkabilecek.

Kafkas arısı sudan ucuz
Ahmet İnci'nin verdiği bilgiye göre, Tema'nın Kafkas Arısı Projesi kapsamında üretilen Kafkas cinsi döllenmiş ana arılar 22 milyon lira bedelle satılıyor. Tema, bu damızlık ana arıları kargo ya da posta ile yurdun dört bir yanına gönderebiliyor. Kafkas ana arısı satın alarak, eski ana arının yerine koyunca, 2 ay sonra kovandaki tüm arılar Kafkas cinsine dönüşüyor.
Kovanını saf Kafkas arısı ile yenileyen arıcı 17 kilo yerine 2 X 17 = 34 kilo bal elde ediyor. Balın kilosunun 5 milyon liradan satıldığını varsayarsak, fazladan elde edilen 17 kilo balın ek geliri 5 X 17 = 85 milyon lira oluyor. Bu hesaba göre Kafkas arısının 22 milyon liralık fiyatı hiç de pahalı olmuyor.
Macahel yöresinde, bu proje kapsamında, 15 üretici aile saf Kafkas ana arı üreterek Tema'nın yardımıyla tüm yurda satıyor. Yılda 10 bin dolayında ana arı üreten 15 aile, yılda ortalama 10 milyar lira gelir elde ediyor. Türkiye'de 149 bin dolayındaki arıcı, 4 milyon arı kovanının her birisinden ortalama 17.5 kilo üreterek toplam 65 - 70 bin ton bal elde ediyor. Bu kovanlardaki arıların hepsi Kafkas cinsi ile değiştirildiğinde elde ettiğimiz bal miktarı iki katına çıkarak 130 - 140 bin tona ulaşacak. Bir kilo balın toptan satış fiyatı 5 - 7 milyon lira arasında değişiyor. Tema projesi başarıya ulaştığında ülke ekonomisinin ve arıcı ailelerin elde edeceği kazancı varın artık siz hesaplayın.

Aslında pazarı hazır
Üye olmaya çabaladığımız AB'nin bal açığı var. Sadece Almanya'nın yıllık bal ithalatı 90 bin ton. Dünyada üretilen balın 260 bin tonu dış satıma gidiyor. Yani bal üretimimizi artırırsak dış satım konusunda hiçbir sıkıntı yaşamayacağız.
Kovanlarımızın sayısını ve verimini artırarak büyük paralar kazanmak mümkünken, şekerli su ile arıları ve tüketicileri kandırarak para kazanmaya çalışan arıcılarımızın sayısı maalesef hiç de az değil. Tarım ve Köyişleri Bakanlığı, bir an önce harekete geçerek Tema'yı desteklemeli ve sahte balları piyasadan toplamalı.

Balkan balcıları örgütlendi
Balkan Arıcıları Federasyonu kuruldu. Bu amaçla ilk toplantılarını Sofya'da yapan Balkan ülkeleri arıcıları ikinci toplantılarını Tekirdağ'da yaptılar. Tekirdağ toplantısına altı ülkenin arıcı birliklerinden gelen delegeler katıldı. Tekirdağ toplantısında federasyonun tüzüğünü belirleyen delegeler, daha sonra İstanbul'a gelerek tarihi yerleri gezdiler.
Türkiye Arı Yetiştiricileri Birliği İkinci Başkanı Selami Durak, kurulan federasyondada 'ikinci başkan' olarak görev aldı. Durak, çalışmalar hakkında şu bilgiyi verdi;
"Balkanlar'ın bitki örtüsü, bal üretimi açısından dünyanın en elverişli yörelerinden biri. Balkan ülkelerinde 180 bin arıcı, 4 milyon 200 bin kovanda 75 bin ton bal üretiyor. Balkan balının dünya pazarlarında iyi ünü var. Türkiye, Bulgaristan, Romanya, Yunanistan, Makedonya, Sırbistan - Karadağ Arı Yetiştirme Birlikleri toplanarak federasyon kurduk. Federasyonumuz Balkan arıcıları arasında dayanışmayı güçlendirecek, eğitim ve ortak pazarlama çalışmaları yapacak. Hep birlikte Balkan balını ortak bir marka altında dünyaya satmanın yollarını arayacağız. Ortak pazarlama çalışmaları ile maliyeti düşürerek Balkan balını tüm dünyaya satabileceğimizi düşünüyoruz."