|
Tarihi: Sumbas ilçesinin eski adı Karaömerli ve Araplı ( Döğenli ) köyüdür. 1992 yılında Belediye olmuştur. 4200 sayılı 24.10.1996 tarihli kanunla da ilçe olmuştur. Araplı köyü Kadirli’ nin en eski köylerindendir.Halkı Farsak-Yağıbasan aşiretlerinin karması Türkmenlerdir. Sumbas Çayı ile Savrun Çayı arasındaki geniş semte Sumbas kolu denir.Halk Sumbas’ta kışlar ve Mekelkin yaylalarında yaylalar idi. Hayvancılığa dayanan yaşama tarzları dolayısıyla aşiret daha çok kuzeyde görülen Diniker, Çavuş, Akkoca dağları eteklerinde yaşarlardı. Devletin zayıf durumunda aşiretler birbirine girer, kanlı dövüşler olurdu. Dağ kolunun savunması daha kolaydır. Fakat Devlet, halkı ovaya indirip, çiftliğe yöneltmek istemektedir. Malumları, Osmanlılardan önce Memlukların elinde olan Çukurova’ya Mısır’dan Arap fellahları getirdi. Fellah çiftçi demektir. Yerli halka çiftçiliği öğretmek maksadıyla Sumbas bölgesine yedi tane fellah köyü kuruldu. Yıllar sonra Farsaklar, Yağıbasanlar, Avşarlar ve Davutlu aşiretleri çiftçi fellahlara baskınlar, kovgunlar yaptığından bu işlerden usanıp bıkarak yurtlarını terk edip Adana’ya göçmüşlerdir. Çukurova’yı ele geçiren Osmanlılarda veçhile halkı ovaya yerleştirmiş ve yeni köyler kurdurmuştur. Davutlu halkı Güveloğlu Beylerinin önderliğinde, göçen Arapların yurt yerlerini beğenmiştir ve köylerinin adını da Araplı olarak adlandırmışlardır. Tahminen 300-350 yıl kadar önce, köyler kurulduktan sonra Devlet yeni teşkilatlar tesis etmiştir. Köyler Araplı köyünü nahiye merkezi yapmış ve Güveloğlu beyini de mümessil tayin etmiştir. Beyler algı-vergi askeri işleri yönetmektedir. Yeni kurulan köylerden Köseli, Sıtır, Akdam, Mehmetli, Alibeyli ve Şeyhşami köyleri zaten Güveloğlu nüfuz bölgesindedir. Semte Sumbas kolu dendiğinden dolayı yeni kurulan nahiye merkezinin adına da Sumbas nahiyesi denilmiştir. Kozan-Kadirli düzlüğünde kışlayan ve Kayseri-Sivas arasındaki Uzun yaylada yaşayan Avşarlar yaptıkları baskınlar ve kovgunlar sonunda defalarca sürgün edilmişlerdir. Son sürgünde Bozok’a gönderilmişlerdir. O yörenin halkından olan Karaömerli köylüleri Çukurova’ya getirilmiş, Güveloğlundan izin alarak Araplı köyünün kuzey yöresine tahminen 200-250 yıl kadar önce iskan ettirilmiştir. Küffardan kalma harabe binayı Güveloğlu Emirağa Cami şekline sokmuştur. Cami aynı zamanda medrese olarak çalışmaktadır. 150-200 kadar talebe müderrislerin elinde ders yapmaktadır. 1865 yılında Fırka-yı İslahiye yani Kozanoğulları hadisesinde Sumbas nahiyesi lağvedilmiştir. Sebebi siyasidir.
Turizm Değerleri : İlçe merkezinde Küffardan kalma bir cami olup, şuan harabe halindedir. İlçeye bağlı Mehmetli köyünde Mehmetli Barajı ( Kesiksuyu Barajı ) olup bu baraj çevresinde Alabalık tesisi kurulmuş olup servis verilmektedir. Ayrıca Akçataş köyü Sumbas Çayı’nın çıktığı yer içerisinde Alabalık üretim tesisi olup halka hizmet vermektedir. İlçeye uzaklığı 15 km dir.
Tarihi yerleri : Sumbas Merkez Camii, Cem Kalesi Armağanlı köyündedir. Sumbas’a uzaklığı 5 km dir. Diniker Kalesi Akdam köyündedir. Sumbas’a uzaklığı 5 km dir. Yaylaları Bağdaş yaylası ve Yirce yaylasıdır.
|
|||
|
|
|||